2026-02-16
Zima to okres, w którym nasze zdrowie skóry jest wystawione na szczególnie trudną próbę. Mróz, przeszywający wiatr, niska wilgotność powietrza i nagłe zmiany temperatury – wszystkie te czynniki mogą prowadzić nie tylko do problemów kosmetycznych, ale przede wszystkim zdrowotnych.

Przesuszona, popękana skóra to nie tylko kwestia estetyki, ale przede wszystkim osłabionej bariery ochronnej organizmu. Właściwa zimowa pielęgnacja to inwestycja w zdrowie, która przynosi efekty przez cały rok. W tym artykule dowiesz się, jak kompleksowo zadbać o kondycję swojej skóry w najtrudniejszym dla niej sezonie.

Skóra jako bariera ochronna organizmu

Warto zrozumieć, dlaczego zdrowie skóry jest tak istotne. Skóra to największy organ naszego ciała, który pełni funkcję pierwszej linii obrony przed patogenami, toksynami i niekorzystnymi czynnikami środowiskowymi. Zdrowa skóra to skuteczna tarcza, która chroni nas przed infekcjami, reguluje temperaturę ciała i zapobiega utracie wody.

Zimą ta bariera jest szczególnie narażona na uszkodzenia. Gdy skóra traci wilgoć i naturalny płaszcz lipidowy, staje się przepuszczalna dla bakterii i wirusów, co może prowadzić do infekcji. Mikrouszkodzenia, pęknięcia i podrażnienia to potencjalne bramy wejścia dla drobnoustrojów chorobotwórczych. Dlatego dbanie o zdrowie skóry zimą to nie fanaberia, ale ważny element profilaktyki zdrowotnej.

Najczęstsze problemy zdrowotne skóry w zimie

Mrozy przynoszą ze sobą szereg dolegliwości skórnych, które mogą znacząco wpływać na jakość życia. Poznanie tych problemów pomoże w ich skutecznej prewencji i leczeniu.

Zaostrzenie atopowego zapalenia skóry

Osoby zmagające się z atopowym zapaleniem skóry (AZS) wiedzą, że zima to najtrudniejszy dla nich okres. Niskie temperatury i suche powietrze prowadzą do nasilenia świądu, zaczerwienień i suchości. Skóra staje się bardziej podatna na infekcje bakteryjne, szczególnie gronkowcowe. W przypadku AZS kluczowe jest intensywne natłuszczanie specjalistycznymi emolientami kilka razy dziennie, unikanie gorących kąpieli i noszenie ubrań z naturalnych, oddychających tkanin.

Rumień zimowy i odmrożenia

Długotrwałe przebywanie na mrozie może prowadzić do rumienia zimnego, czyli schorzenia polegającego na nieprawidłowej reakcji naczyń krwionośnych na niskie temperatury. Objawia się zaczerwienieniem, obrzękiem i bólem palców, uszu czy nosa. W skrajnych przypadkach może dojść do odmrożeń, które powodują trwałe uszkodzenie tkanek. Szczególnie narażone są osoby z zaburzeniami krążenia, cukrzycą czy zespołem Raynauda.

Łupież zimowy i łojotokowe zapalenie skóry

Zimą nasila się również łupież pityriasis, czyli nadmierne łuszczenie się skóry głowy. Suche powietrze w ogrzewanych pomieszczeniach sprzyja rozwojowi drożdżaków Malassezia, które są główną przyczyną łupieżu. Podobnie jest z łojotokowym zapaleniem skóry, które najczęściej dotyczy skóry głowy, twarzy i górnej części klatki piersiowej.

Pękanie i krwawienie skóry

Ekstremalne przesuszenie prowadzi do powstawania bolesnych pęknięć, szczególnie na dłoniach, stopach i wargach. Pęknięcia mogą krwawić i stanowią wrota dla infekcji. Szczególnie narażone są osoby pracujące na zewnątrz, często myjące ręce lub narażone na kontakt z detergentami.

Witaminy i składniki odżywcze wspierające zdrowie skóry

Zdrowie skóry budujemy nie tylko od zewnątrz, ale przede wszystkim od wewnątrz. Odpowiednia dieta i suplementacja mogą znacząco wesprzeć regenerację i odporność skóry w trudnych zimowych warunkach.

Witamina D – fundament zdrowej skóry

W polskich warunkach klimatycznych w okresie od października do marca nasza skóra praktycznie nie produkuje witaminy D z powodu niewystarczającego nasłonecznienia. Niedobór tej witaminy wiąże się z wieloma problemami zdrowotnymi, w tym ze zwiększonym ryzykiem zaostrzeń łuszczycy, trądziku czy AZS. Witamina D reguluje procesy zapalne w skórze, wspiera jej odnowę i wzmacnia barierę ochronną. Zimą warto rozważyć suplementację w dawce uzgodnionej z lekarzem, w zależności od poziomu w organizmie.

Witamina C – antyoksydant i budulec kolagenu

Witamina C to potężny antyoksydant, który chroni skórę przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Uczestniczy również w syntezie kolagenu, białka odpowiedzialnego za jędrność i elastyczność skóry. Zimą warto zwiększyć spożycie produktów bogatych w witaminę C – cytrusów, kiwi, papryki, kiszonej kapusty, natki pietruszki. Suplementacja może być wskazana u osób palących, starszych czy często chorujących.

Kwasy omega-3 – naturalny przeciwzapalny sojusznik

Kwasy tłuszczowe omega-3, szczególnie EPA i DHA, mają silne działanie przeciwzapalne i wspierają integralność bariery skórnej. Regularne spożycie tłustych ryb morskich (łosoś, makrela, śledź, sardynki) lub suplementacja olejem z ryb może znacząco zmniejszyć nasilenie stanów zapalnych skóry, poprawić jej nawilżenie i elastyczność. Zalecana dawka to co najmniej dwie porcje tłustych ryb tygodniowo.

Cynk – wsparcie dla gojenia i odporności

Cynk odgrywa kluczową rolę w procesach gojenia ran, odnowie naskórka i funkcjonowaniu układu odpornościowego skóry. Niedobór cynku objawia się opóźnionym gojeniem, suchością skóry i zwiększoną podatnością na infekcje. Dobre źródła cynku to ostrygi, czerwone mięso, nasiona dyni, orzechy, jaja i produkty pełnoziarniste.

Witamina E i selen – ochrona antyoksydacyjna

Te dwa składniki działają synergistycznie, chroniąc skórę przed stresem oksydacyjnym i wspierając jej regenerację. Witamina E znajduje się w orzechach, nasionach, olejach roślinnych i awokado, natomiast selen w orzechach brazylijskich, rybach morskich i pełnoziarnistych produktach zbożowych.

Pomoc w problemach skóry

Jeśli zimowe problemy skórne są uporczywe, nasilają się mimo domowej pielęgnacji lub budzą niepokój, można rozważyć konsultację np. z dermatologiem lub kosmetologiem by spróbować zapobiec rozwojowi poważniejszych schorzeń.

Specjaliści mogą zdiagnozować konkretny problem, wykluczyć schorzenia wymagające leczenia farmakologicznego i zaproponować indywidualnie dobraną pielęgnację. W przypadku schorzeń takich jak łuszczyca, atopowe zapalenie skóry czy różowatość, odpowiednio wcześnie wdrożone leczenie może zapobiec zaostrzeniom.

Nawilżanie od wewnątrz – znaczenie odpowiedniego nawodnienia

Jednym z najczęstszych błędów zimą jest zmniejszenie ilości wypijanej wody. Ponieważ nie odczuwamy pragnienia tak intensywnie jak latem, często zapominamy o regularnym piciu. Tymczasem nawodnienie organizmu ma kluczowe znaczenie dla zdrowia skóry.

Dobrze nawodniony organizm to skóra, która lepiej utrzymuje wilgoć, jest bardziej elastyczna i odporna na uszkodzenia. Zimą powinniśmy pić co najmniej 1,5-2 litry płynów dziennie. Oprócz wody warto sięgać po herbaty ziołowe, zwłaszcza rumianku, melisy czy zielonej herbaty, które dodatkowo dostarczają antyoksydantów.

Unikaj nadmiernej konsumpcji kawy i mocnej herbaty, które mają działanie moczopędne i mogą paradoksalnie przyczyniać się do odwodnienia. Alkohol również działa odwadniająco, dlatego jego spożycie powinno być ograniczone.

Odpowiednie ubranie – pierwsza linia obrony

Właściwy dobór odzieży zimowej ma fundamentalne znaczenie dla ochrony skóry przed mrozem. Zasada „cebulki", czyli noszenia kilku warstw odzieży, pozwala skutecznie izolować ciepło i chronić skórę przed wychłodzeniem.

Pierwsza warstwa, przylegająca bezpośrednio do skóry, powinna być wykonana z naturalnych, oddychających materiałów jak bawełna, wełna merino lub specjalistyczne tkaniny termoaktywne odprowadzające wilgoć. Unikaj syntetycznych materiałów, które mogą podrażniać skórę i powodować nadmierne pocenie.

Nie zapominaj o ochronie najbardziej eksponowanych części ciała – głowy, szyi, uszu i dłoni. Czapka, szalik i rękawiczki to obowiązkowe elementy zimowej garderoby. Osoby z wrażliwą skórą powinny wybierać rękawiczki z miękkiej, naturalnej wełny lub skóry z bawełnianą podszewką.

Wilgotność powietrza w pomieszczeniach – niedoceniany czynnik

Ogrzewane zimą pomieszczenia charakteryzują się bardzo niską wilgotnością względną, często poniżej 20 procent, podczas gdy optymalna wilgotność dla zdrowia skóry i dróg oddechowych to 40-60 procent. Suche powietrze przyspiesza odparowanie wody ze skóry, prowadząc do jej przesuszenia, podrażnień i zwiększonej podatności na infekcje.

Inwestycja w dobry nawilżacz powietrza to jedna z najlepszych decyzji dla zdrowia skóry zimą. Możesz wybierać spośród nawilżaczy ultradźwiękowych, parowych lub ewaporacyjnych. Ważne, aby regularnie czyścić urządzenie zgodnie z instrukcją producenta, żeby zapobiec rozwojowi bakterii i pleśni.

Jeśli nie masz możliwości zakupu nawilżacza, możesz skorzystać z prostszych metod – stawiać w pokojach miski z wodą, wieszać mokre ręczniki na grzejnikach lub hodować rośliny doniczkowe, które naturalnie zwiększają wilgotność powietrza.

Właściwa technika mycia i kąpieli

Choć gorąca kąpiel po mroźnym dniu może wydawać się kuszącą perspektywą, dla zdrowia skóry to prawdziwy koszmar. Gorąca woda wypłukuje naturalne lipidy z warstwy rogowej naskórka, prowadząc do jej przesuszenia i osłabienia funkcji ochronnej. Po takiej kąpieli skóra jest napięta, wysuszona i podatna na podrażnienia.

Kąpiele powinny być krótkie, najlepiej do 10 minut, w letniej wodzie o temperaturze nie przekraczającej 36-37 stopni Celsjusza. Zamiast zwykłego mydła, które ma zasadowe pH i narusza naturalną kwasową powłokę skóry, używaj delikatnych syndecików o pH zbliżonym do pH skóry (4,5-5,5) lub olejków do kąpieli.

Po kąpieli nie wycieraj się energicznie – delikatnie osusz skórę, przyciskając do niej miękki ręcznik. Balsam lub olejek do ciała nakładaj na jeszcze lekko wilgotną skórę, najlepiej w ciągu 3 minut po wyjściu z wanny. W ten sposób zabezpieczysz wilgoć w naskórku i wspomagasz regenerację bariery ochronnej.

Szczególna ochrona dłoni i stóp

Dłonie i stopy to obszary szczególnie narażone na zimowe uszkodzenia. Skóra dłoni ma bardzo mało gruczołów łojowych, dlatego naturalnie jest bardziej sucha i podatna na przesuszenie. Do tego częste mycie rąk, kontakt z detergentami i eksponowanie na mróz dodatkowo pogarsza ich stan.

Pielęgnacja dłoni

Zimą dłonie wymagają szczególnej uwagi. Po każdym myciu nakładaj krem do rąk, najlepiej taki, który zawiera mocznik, glicerynę, pantenol lub witaminę E. Noś przy sobie niewielki tubkę kremu i stosuj go wielokrotnie w ciągu dnia. Na noc możesz wykonać intensywną kurację – nałóż grubo krem, załóż bawełniane rękawiczki i pozostaw na całą noc.

Przy pracach domowych, szczególnie przy kontakcie z wodą i detergentami, zawsze noś rękawice ochronne. Wybieraj rękawice z bawełnianą wyściółką, które chronią skórę przed drażniącym działaniem gumy czy lateksu.

Pielęgnacja stóp

Stopy, choć zazwyczaj ukryte w ciepłych butach i skarpetkach, również cierpią zimą. Skóra pięt ma tendencję do przesuszania, pękania i rogowacenia. Regularne stosowanie kremów z mocznikiem w stężeniu 10-30 procent pomoże zmiękczyć zrogowaciałą skórę i zapobiegnie powstawaniu bolesnych pęknięć.

Raz w tygodniu możesz wykonać delikatny peeling stóp za pomocą pumeksu lub pilnika, a następnie nałożyć bogatą maskę lub krem. Zimą warto też zadbać o odpowiednie skarpetki – wybieraj te z naturalnych materiałów jak bawełna czy wełna, które pozwalają skórze oddychać i odprowadzają wilgoć.

Ochrona ust przed pękaniem

Usta to jedna z najbardziej wrażliwych partii ciała, pozbawiona gruczołów łojowych i łatwo ulegająca przesuszeniu. Zimą pękające, krwawiące wargi to częsty problem, który znacząco obniża komfort życia.

Kluczem do zdrowia ust jest regularne stosowanie balsamów ochronnych z woskiem pszczelim, masłem shea, lanolina czy olejem kokosowym. Wiele balsamów zawiera również filtry UV, które chronią delikatną skórę warg przed promieniowaniem słonecznym odbijającym się od śniegu.

Absolutnie unikaj oblizywania ust na mrozie – ślina szybko paruje, dodatkowo wysuszając skórę, a zawarte w niej enzymy trawienne uszkadzają naskórek. Jeśli usta są bardzo spierzchnięte, przed snem możesz nałożyć gruby krem z pantenolem lub wazelinę, która zabezpieczy je na całą noc.

Znaczenie aktywności fizycznej dla zdrowia skóry

Ruch to zdrowie – również skóry. Regularna aktywność fizyczna poprawia krążenie krwi, dzięki czemu skóra jest lepiej natleniona i odżywiona. Podczas wysiłku fizycznego zwiększa się przepływ krwi przez naczynia włosowate skóry, co dostarcza komórkom tlenu i składników odżywczych, a jednocześnie usuwa toksyny.

Zimą szczególnie polecane są spacery na świeżym powietrzu, jazda na nartach, łyżwach czy nordic walking. Pamiętaj tylko o odpowiedniej ochronie skóry przed wyjściem – nałóż krem ochronny z wysokim natłuszczeniem i filtrem UV co najmniej 30 minut przed wyjściem.

Osoby ćwiczące na siłowni czy na basenie powinny pamiętać o dokładnym zmyciu potu i chloru po treningu oraz natychmiastowym nawilżeniu skóry. Chlorowana woda basenowa bardzo wysusza skórę, dlatego po pływaniu koniecznie stosuj balsam do ciała.

Sen i regeneracja – niedoceniane narzędzia

Podczas snu nasza skóra intensywnie się regeneruje. To właśnie w nocy zachodzą najważniejsze procesy odnowy komórkowej, produkcji kolagenu i naprawy uszkodzeń DNA. Chroniczny niedobór snu prowadzi do przedwczesnego starzenia skóry, pogorszenia jej kolorytu i zwiększonej podatności na uszkodzenia.

Staraj się spać co najmniej 7-8 godzin każdej nocy. Zadbaj o odpowiednie warunki w sypialni – temperatura powinna wynosić około 18-20 stopni Celsjusza, a wilgotność około 50 procent. Zbyt wysokie temperatury i suche powietrze w sypialni będą wysuszać skórę podczas snu.

Przed snem wykonaj pełną rutynę pielęgnacyjną – dokładnie oczyść skórę, nałóż serum i bogaty krem na noc. To właśnie podczas snu kosmetyki działają najintensywniej, a skóra najlepiej wchłania składniki aktywne.

Stres a zdrowie skóry

Przewlekły stres to jeden z największych wrogów zdrowej skóry. Powoduje zwiększone wydzielanie kortyzolu, hormonu, który osłabia barierę ochronną skóry, zmniejsza jej zdolność do zatrzymywania wilgoci i nasila stany zapalne. Stres może wywoływać lub nasilać choroby skórne takie jak łuszczyca, AZS, trądzik czy różowatość.

Zimą, gdy narażenie na czynniki stresowe często się zwiększa (krótkie dni, brak słońca, święta, podsumowania roku), szczególnie ważne jest zadbanie o techniki redukcji stresu. Medytacja, ćwiczenia oddechowe, joga, spacery w naturze czy regularna aktywność fizyczna mogą znacząco obniżyć poziom stresu i poprawić stan skóry.

Kiedy rozważyć wizytę u dermatologa?

Niektóre problemy skórne wymagają profesjonalnej interwencji medycznej. 

• Uporczywy świąd utrzymujący się mimo pielęgnacji
• Zmiany skórne, które krwawią, sączą się lub tworzą струпья
• Nagle pojawiające się znamiona lub zmiany istniejących
• Silne zaczerwienienie, obrzęk czy ból skóry
• Zmian skórne, które nie goją się przez dłuższy czas
• Nasilenie objawów chorób przewlekłych jak łuszczyca czy AZS
• Pojawianie się grudek, guzków czy innych nowych zmian

Wczesna diagnoza i leczenie mogą zapobiec poważniejszym komplikacjom i znacząco poprawić jakość życia.

Podsumowanie

Zdrowie skóry zimą to rezultat kompleksowego podejścia łączącego odpowiednią pielęgnację zewnętrzną, prawidłowe nawodnienie, zbilansowaną dietę bogatą w witaminy i składniki mineralne oraz zdrowy styl życia. Pamiętaj, że skóra to nie tylko kwestia estetyki, ale przede wszystkim ważny organ, który chroni nas przed patogenami i niekorzystnymi czynnikami środowiskowymi.

Zimowa pielęgnacja powinna być intensywniejsza niż w pozostałe pory roku. Stosuj bogate kremy z ceramidami, kwasem hialuronowym i olejkami naturalnymi, dbaj o odpowiednią wilgotność powietrza w pomieszczeniach, chroń skórę przed mrozem i wiatrem, pij dużo wody i zadbaj o dietę bogatą w kwasy omega-3 oraz witaminy.

Chcesz dowiedzieć się więcej o pielęgnacji skóry w różnych porach roku? Zachęcam do przeczytania artykułu Pielęgnacja skóry – porady na 4 pory roku, który zawiera wskazówki dotyczące całorocznej dbałości o cerę.

Nadesłał: redakcja