2026-10-07
Październik to miesiąc, w którym wiele mówi się o zdrowiu kobiet. To dobry moment, by spojrzeć szerzej na zdrowie ginekologiczne. Czego potrzebują kobiety na różnych etapach życia? Jak medycyna odpowiada na te potrzeby?

Nieco ponad połowa Polek (53 proc.) deklaruje, że odwiedza ginekologa także profilaktycznie, gdy nic im nie dolega. Ponad jedna czwarta (28 proc.) zgłasza się wyłącznie z powodu dolegliwości lub innej konkretnej potrzeby, a 11 proc. deklaruje, że nie chodzi do ginekologa. Takie wyniki przynosi badanie „Dobry plan na zdrowie ginekologiczne - przez całe życie”, przeprowadzone na zlecenie Szpitala Medicover[1]. Pokazuje ono jak kobiety postrzegają wybrane obszary opieki ginekologicznej, na ile znają możliwości wsparcia na różnych etapach życia oraz jakie miejsce w tej ścieżce zajmują profilaktyka, diagnostyka, konsultacje specjalistyczne i edukacja zdrowotna.

 

- Wyniki badania pokazują, że kobiety potrzebują różnych form wsparcia zdrowotnego na różnych etapach życia. To przypomnienie, jak istotną rolę odgrywa dobrze zorganizowana opieka obejmująca profilaktykę, diagnostykę, konsultacje specjalistyczne oraz edukację zdrowotną, które wzajemnie się uzupełniają. Tak rozumiemy rolę centrum kompetencyjnego zdrowia kobiet: jako miejsca, które łączy wiedzę i doświadczenie ekspertów z różnych obszarów, pozwalając spojrzeć na zdrowie kobiety całościowo i zapewnić jej odpowiednie wsparcie na kolejnych etapach życia. Zdrowie kobiety zmienia się wraz z nią – dlatego opieka powinna podążać za tymi zmianami. – mówi lek. Krzysztof Przyśliwski, Dyrektor Medyczny Szpitala Medicover.

 

Kalendarz badań zmienia się wraz z kobietą

 

- Profilaktyka ginekologiczna nie jest jednym pakietem badań na całe życie. To plan, który zmienia się wraz z wiekiem, stanem zdrowia i potrzebami kobiety - mówi dr n. med. Ewa Kurowska, specjalistka ginekologii i położnictwa ze Szpitala Medicover - Warto znać kilka konkretnych punktów tego planu. Kobiety w wieku 20-29 lat powinny pamiętać o cytologii co trzy lata oraz comiesięcznym samobadaniu piersi. Od 25. roku życia warto korzystać z programu badań przesiewowych raka szyjki macicy opartego na teście HPV HR. Przy obfitych miesiączkach warto wykonać morfologię i oznaczyć ferrytynę, aby sprawdzić, czy nie doszło do niedokrwistości lub niedoboru żelaza. Kobiety planujące ciążę powinny wykonać odpowiednio dobrane badania przedkoncepcyjne. Po trzydziestce pamiętajmy o corocznym USG piersi, a od 45. roku -o mammografii. To ramy, a nie jedna recepta dla wszystkich - zakres i terminy badań lekarz dobiera do stanu zdrowia, dotychczasowych wyników i potrzeb kobiety, a także historii chorób w rodzinie. W praktyce oznacza to współpracę różnych specjalistów oraz dobór badań i konsultacji odpowiednich do etapu życia oraz indywidualnej sytuacji zdrowotnej pacjentki.

 

Jednym z ważnych elementów tego planu jest profilaktyka raka szyjki macicy. Szczepienia przeciw HPV oraz badania przesiewowe i leczenie wykrytych zmian pozwalają istotnie ograniczyć ryzyko rozwoju tej choroby. W polskim programie profilaktycznym kobiety w wieku 25-64 lat mogą wykonać test HPV HR, wykrywający zakażenie typami wirusa o wysokim ryzyku onkogennym[2].

 

Wiedza o zastosowaniu tego testu nie jest jednak powszechna. W badaniu 26 proc. respondentek nie wskazało raka szyjki macicy jako nowotworu, w którego profilaktyce wykonuje się test HPV HR. Najwyższy odsetek odpowiedzi błędnych lub „nie wiem” odnotowano wśród kobiet w wieku 18-24 lata - wyniósł on 35 proc.

 

Endometrioza nie patrzy na wiek

 

O endometriozie słyszało prawie osiem na dziesięć badanych kobiet (79 proc.). Wysokiej rozpoznawalności pojęcia nie towarzyszy równie powszechna świadomość tego, w jakim wieku choroba może występować. Wśród respondentek, które słyszały o endometriozie,  nieco ponad połowa (51 proc.) uznała za prawdziwe stwierdzenie, że choroba może dotyczyć zarówno dziewczynek przed pierwszą miesiączką, jak i kobiet po menopauzie.

 

- Według szacunków WHO endometrioza dotyczy około jednej na dziesięć kobiet w wieku rozrodczym. W Polsce to nawet 2 mln kobiet - mówi dr n. med. Joanna Jacko, specjalistka ginekologii i położnictwa, ekspertka leczenia endometriozy ze Szpitala Medicover - Choroba może dawać o sobie znać na różnych etapach życia. Aż 66 proc. pacjentek z endometriozą zgłaszało występowanie objawów przed ukończeniem 20. roku życia. Objawy mogą pojawiać się przed pierwszą miesiączką, a menopauza nie zawsze oznacza ich ustąpienie - 6 proc. kobiet po menopauzie nadal cierpi na aktywną postać endometriozy.

Ekspertka podkreśla, że wybór postępowania zależy od objawów, wieku, planów dotyczących macierzyństwa i dotychczasowego leczenia. Innych rozwiązań może potrzebować nastolatka, innych kobieta zmagająca się z niepłodnością, a jeszcze innych pacjentka w okresie okołomenopauzalnym. 

- Planując leczenie zawsze musimy myśleć długofalowo - dodaje dr Jacko - Zależnie od wskazań możemy stosować farmakoterapię, a także leczenie operacyjne. Warto omówić potrzeby pacjentki w zakresie fizjoterapii i wsparcia psychologicznego oraz jej styl życia, w tym aktywność fizyczną i odżywianie. Z młodymi pacjentkami należy rozmawiać o możliwym wpływie choroby na płodność i dostępnych formach pomocy. Z kolei przebyta endometrioza nie wyklucza automatycznie menopauzalnej terapii hormonalnej. 

Ginekologia estetyczna - potrzeby i możliwości

 

Z określeniem »ginekologia estetyczna« spotkało się 61 proc. badanych kobiet. Najczęściej deklarowały to respondentki w wieku 45-54 lat, a najrzadziej kobiety w wieku 18-24 lat. Respondentki znające to pojęcie zapytano o możliwe powody konsultacji związane z wyglądem okolic intymnych. Najczęściej wskazywały niezadowolenie z wyglądu zmian pozostałych po porodzie, np. blizn (77 proc.), oraz chęć zmiany kształtu, wielkości lub asymetrii okolic intymnych (73 proc.). Zmiany wyglądu związane z wiekiem lub zmianą masy ciała wskazało 58 proc. tej grupy.

 

- W ginekologii estetycznej i regeneracyjnej mówimy o trzech wymiarach: zdrowiu, komforcie i jakości życia. Punktem wyjścia jest prawidłowe rozpoznanie problemu i jego przyczyny, a celem pomocy - złagodzenie dolegliwości i poprawa codziennego funkcjonowania. Kobiety rzadko zgłaszają się wyłącznie po zmianę wyglądu. Do konsultacji skłaniają je przede wszystkim objawy: suchość i ból przy współżyciu, wysiłkowe nietrzymanie moczu, dolegliwości związane z bliznami po porodzie czy dyskomfort podczas uprawiania sportu. Pacjentki mówią również o utracie pewności siebie i wpływie tych problemów na relację z własnym ciałem oraz życie seksualne - mówi lek. Katarzyna Pietuch, specjalistka ginekologii i położnictwa, ekspertka ginekologii estetycznej w Szpitalu Medicover.

 

Ekspertka podkreśla, że postępowanie może obejmować różne formy wsparcia zdrowotnego, dobierane po konsultacji oraz ocenie potrzeb pacjentki. W zależności od sytuacji mogą to być m.in. konsultacje lekarskie, farmakoterapia, fizjoterapia uroginekologiczna lub procedury zabiegowe.

 

Wsparcie położnej - w rytmie kobiecego życia

 

Ważną rolę w opiece nad zdrowiem ginekologicznym może odgrywać położna. Jej wsparcie jest jednak najczęściej utożsamiane z opieką w ciąży, podczas porodu i w połogu - ten obszar wskazało 82 proc. kobiet. Pozostałe obszary pracy położnej są znacznie słabiej rozpoznawalne: z profilaktyką i zdrowiem ginekologicznym kojarzy ją 43 proc. respondentek, ze zdrowiem seksualnym i planowaniem rodziny - 28 proc., a ze wsparciem w menopauzie - 27 proc.

 

Niewiele kobiet deklaruje doświadczenie korzystania z takiej pomocy poza opieką okołoporodową. Tylko 12 proc. badanych kiedykolwiek skorzystało ze wsparcia położnej w sprawie niezwiązanej z ciążą, porodem lub połogiem. Warto wiedzieć, że w wielu przypadkach położna stanowi jeden z elementów zespołu zaangażowanego w opiekę nad kobietą, współpracując z lekarzami, diagnostami i innymi przedstawicielami zawodów medycznych. - Te wyniki pokazują, że warto szerzej mówić o możliwościach wsparcia, jakie kobiety mogą uzyskać od położnej - mówi mgr Jeannette Kalyta, położna ze Szpitala Medicover - Towarzyszymy pacjentkom na różnych etapach życia: od dojrzewania, przez planowanie rodziny i macierzyństwo, po menopauzę i późniejsze lata. Ważną częścią naszej pracy jest edukacja dotycząca profilaktyki, zdrowia intymnego i planowania rodziny, a także opieka po zabiegach ginekologicznych. Pomagamy kobietom zrozumieć zmiany zachodzące w organizmie i odnaleźć się w nowych sytuacjach zdrowotnych

Nadesłał: doc